I niy kciôłech ło tym gôdać, ale tak ci mie to dopolóło, iże musza sam chocia ino spómnieć ło tym. Bo, tóż mómy jużcić richtik choby w Americe. Mockach już ło tym rzóńdziół, ło tych wszyjskich Walyntynkach, św. Patrikach, roztomajtych cudzych fajerach. A łóńskigo roku, tak jakosik na dziyń przed Wszyjskimi Świyntymi przikwanckołech ci sie na ździebko sztajfnych szłapach i ślegnołech na szeslóng, coby sie moja staro niy kapła, iżech niy jes monter. Przecamć ci mi słepać blank niy „wolno” (a jak gôdôł ficywyrt we lazarycie: kiej niy wolno – no, to wartko!). Aż tu narôz, jak niy gruchnie muzika (sóm szlagcojg to cheba mog i szyby we elzinym wertiko szczaskać ), a jakiesik ci tam szarpidróty niy nasze pieśnicki ku tymu wiskajóm, chocia tyż ze srogim larmym. To ci jesce bóło małe piwo. Tak na łodwieczerz gawca ci sie, a sam wele naszyj klopsztangi na placu skokajóm jakiesik cudoki. Na łeby powrajżowali bele jake roztomajte larwy zbajstlowane ze ... bani.
Ludzie, małoch hercszlaku niy dostôł. Lejza ci na dół na plac i gryfnie pytóm :
– Suchejcie nó łochyntole pieróńskie, cóż ci to sie samdo dioska dziyje ?
– Panie Ojgyn – rykli łorôz te łoszkliwe gizdy – co wy to przedwojynny, i niy miarkujecie, iże dzisiôj mómy halołin (Halloween)?
Anó, możno niy blank przedwojynny, ale kiż pierón tyn jakisik diosecki halołin – myśla sie – i ida ku Myrcikowi, ftory mô cera we Irlandii. I łón ci mi dziepiyro pedziôł , iże to ci jes take hamerikańske świynto (choby ci te nasze starodôwne polske Dziady) przi kierym bajstluje sie roztomajte gupoty, na fresy sie wkłôdô bele jake larwy i robi sie larmo na côłki karpyntel.
Nó, ja ... terôzki wszyjsko muszymy choby afy podrzyźniać, co ino capi letkim auslynderskim, hamerikóńskim cuchym. Ale, do tego, to jô ci sie już na isto, prôwdóm blank niy przibadóm i tela !!!
A tak blank na łostatek, coby mi żôdyn niy pedziôł, iże jô ino sam jankor i srogo żałość po naszych starodôwnych prziwykach flyjguja, rzykna tak jak kiejsik tyż to tyn nasz Jan ze Czarnolasu pisôł:
„Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć sie kolwiek dzieje:
Bo nie już słońce ostatnie zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień nadchodzi.”
Tak sie tyż terôzki medikuja, że to boło by na tela, trza ino jesce we pyndziałek i wtorek (ja, przi Zaduszkach tyż!) deptać na nôjbliższy smyntôrz, i jesce kómuś ta świycka łoświycić, jesce jedyn pociorek zerzykać.
Tóż chowcie sie, trefiómy sie na kiyrchowie
sobota, 29 października 2011
czwartek, 27 października 2011
Zapierónowany... pierón...
Jesce za blank starego piyrwyj – jak zawdy berali moja Starka Klara – dziecka by sie niy łopowożyli przi łojcach, starzikach abo ino przi jakisik cudzych pedzieć niygryfne słówko jernika, jezderkusie, co ło pierónie sam niy spómna. A i jesce jô ze bracikiym, kiejby nóm sie cosik takigo bulkło, wypsło to by my zarozki łod mamulki łoberwali lapóm abo kopyścióm bez rzić. Nó, nó ... rzić tyż niy szło przi majoryntnych pedzieć, abo – niy dej Pónbóczku – cosik spómnieć ło dupie. Żôdyn tyż ze tych łojców mojich kamratów, kierych łod malutkości bocza, kierych znołech jesce łod trowniola, wtynczôs tyż niy sklinali przi dzieckach. I niy bółoby sam ło czym rzóndzić kiejby niy to, iże terôzki dziecka poradzóm tak sklinać, tak pierónić, iże niyjednymu starymu prykowi nikiej jô uchole poradzóm uświyrknóńć. Ja, jô miarkuja, iże terôzki i we telewizyji, i we bele jakich cajtóngach idzie sie tych wszyjskich żadnych i grubelackich siydmiuch bolyści niy zważujóm blank na to, co tyż jejich dziecka poradzóm słówecek naumieć. A, tyż i te mode, niełopiyrzóne mamulki i tatulki łod wypiytnościć. Sómech kiejsik słyszôł tako ci gôdka. Dwiuch modych żynioli zicło sie sam u nos u „Breka” przi piwie i tak po jakisik kwilce roztomajtego przekazowanio, paradzynio sie swojimi dzieckami jedyn śnich gôdô:
– A wiysz Acik, jak ci to mój maluśki Armando poradzi już farónić i sklinać?
– Niy gôdej, Ernst, tyn twój synecek poradzi tak festelnie sklinać ? A wiela to łón tyż mô lôt? – pytô sie tyn drugi kamrat.
– Nó, zeszły miesiónc pizło mu już styry lata!!!
Na to łozwała sie kaczmorka, kiero pewnikiym bóła już po Abrahamie:
– A rzykać panoczku, to tyn wasz synecek tyż tak gryfnie poradzi, ja?
– A dyć dejcież pokój paniczko Agnys ... taki maluśki synecek ?
I sam môcie taki prawy przikłôd, do cego to idzie dójńść, kiej sie niy poradzi moresu we chałpie udziyrżyć, dziecka niy sóm sztryng trzimane i mogóm łóne robić, co jim sie ino rzywnie widzi, a kiej by mu na co łojce niy dali zwólo, to bydzie pokazować, stowiać muki. I sam winowate sóm wszyjskie dojzdrzałe, majoryntne ludzie naobkoło. Przeca terôzki to ani rechtora, ani tyż swojigo kapelónka abo katychyjtki, dziecka nie suchajóm i we zocy, reszpekcie niy majóm. Nó, ale to już jes blank inkszô bôjka i jô niy ło tym sam kciôł dzisiôj rzóndzić. Sztimuje mi sam jedyn fal, kiery jużech kiejsik gôdôł ale rzykna rółz jesce: Kiejsik kole naszygo kościoła, kole mojij „Józefki” rómplowało poruch gizdów, łochyntoli tak możno dziesiyńć lot starych. Łoroz we tym côłkim larmie i rómraju jedyn najduch jak niy wrzesknie:
– Dej pozor Acik, bo jak cie świtna w rzić, to ci paniynka w ślypiu zarościeje!!!
Usłyszôł to nasz kapelónek, łapnół tego lómpa za dakel i ekleruje mu, co tak sie niy gôdô, bo tak ino żadziole klycóm, a te słówecko rzić, to ci jes w gymbie takigo bajtla srogi grzych !!!
Na to tyn rojber i rozwiynźluch fałesznie ci sie tego kapelonka pytô:
– Pónfraterku roztomiyły, pedzóm mi łóni, co jes wiynkszyjszy grzych: jak sie rzyknie rzić, abo jak sie kómu naświto do rzici ???
Zdrzicie go, jaki śniygo klugszajser?
Nó, a mie, tak po prowdzie, idzie ło take na isto szykowne, take gryfne ślonske słówecko: pierón. Wiycie, rozcasu, za starego piyrwyj, możno za staryj Polski (tak mi zawdy tuplikowali jedna i drugo moja Starka) szło tyż ździebko posklinać, pofarónić. Ale to byli take słówecka jak niy przimiyrzajónc: jerómbol, pierómbol, pierzina kandego, pierucha, ty giździe dioseckki (jak sie kogoś kciało posklinać), stodiosecko, giździorsko marcho, berdyjo do kupy ze bezkurcyjóm, i wiela, moc inkszych. Ale szło tyż szykownie pedzieć ło jakimsik guzdroku, ło chopie, kiery mô ruła jak z żeleźnioka, kiery mô richtich langy lajtóng coby sie yntlich gibnół, coby tyrôł piedrónym, uwijôł sie drap, na flot, nó ... coby pierónym szprajsnół. A szło tyż na ślimoka, zawalaca, lebra abo mamlasa pedzieć, iże śniego jes takô dupa w kraglu abo blank ci łón jes taki niyboszczyk sztrucla po stojóncku srôł. Kaj tym wszysjkim słóweckóm do tych, kiere idzie we internecu przecytać abo u mie łod dziecek (a terôzki nôjbarzij to ło dziołszek) u mie szpilplacu przi mojij „siedymnostce”, mojij szkole kajech niyrôz łod rechtora (kiej mi sie co poniykedy wypsło, z gymby wyfukło) próntkiym abo i fyjderbiksóm nachytôł.
Miarkujecie, co jô tak krajzuja, metlóm i łomylóm bele kaj i nałobkoło. Bo kca dójńść yntlich do tego pieróna. Jake to ci jes gryfne, szykowne i prawe ślónske słówecko. Tym „pierónym” idzie wypedzieć wszyjsko, idzie pokôzać, co cowiek jes nerwyjs, idzie kôzać komuś gibnóńć sie, i idzie tyż je wstyrknóńć lecy kaj jak słówecko: łónacyć. I kajsiś żech wycytôł, co jesce we latach dwadziestych zeszłygo wiyka jedyn nasz ślónski karlus, Górnoślónzôk ze Bytónia sklinôł na łówczysnygo prezidynta Republiki Weimarskij marszala Paula von Hindenburga i mianowôł go : pierónym łognistym. Łapli go szandary, powiydli do gyrichtu kaj winowali ło ubliżowanie prezidyntowi. Tela, co sóndca niy bół isty, co tyż te słówko gelduje, co tak na isto kciôł tyn bytóński karlus pedzieć. Napisôł ci łón do tego prezidynta cy łón sie cuje sponiywiyrany, cy jimu tyn Bytóniok ubliżowôł, kiej go mianowôł: pierón? Na to wszyjsko grof Hindenburg łodpedziôł „kurz und bündig” znacy krótko i knółtlowato: NIY ! Nó, i tyn karlus wylôz niywinowaty.
A na łostatek idzie gryfnie rzyknóńć za naszym tyż ślónskim karlusym, za jednym mondrokiym, kiery sie Heinz Olesch mianowôł:
„Czy ciężko jest, gorąco albo zimno
z głębi uczuć moich
wyrażam uczucie, smutek lub żal
słowem mocnym i dosadnym
niezwykłym i radosnym
"pieronie" a lżej jest mi na sercu.”
Do sto pierónów! Gryfnie ci to łón bół pedziôł !
– A wiysz Acik, jak ci to mój maluśki Armando poradzi już farónić i sklinać?
– Niy gôdej, Ernst, tyn twój synecek poradzi tak festelnie sklinać ? A wiela to łón tyż mô lôt? – pytô sie tyn drugi kamrat.
– Nó, zeszły miesiónc pizło mu już styry lata!!!
Na to łozwała sie kaczmorka, kiero pewnikiym bóła już po Abrahamie:
– A rzykać panoczku, to tyn wasz synecek tyż tak gryfnie poradzi, ja?
– A dyć dejcież pokój paniczko Agnys ... taki maluśki synecek ?
I sam môcie taki prawy przikłôd, do cego to idzie dójńść, kiej sie niy poradzi moresu we chałpie udziyrżyć, dziecka niy sóm sztryng trzimane i mogóm łóne robić, co jim sie ino rzywnie widzi, a kiej by mu na co łojce niy dali zwólo, to bydzie pokazować, stowiać muki. I sam winowate sóm wszyjskie dojzdrzałe, majoryntne ludzie naobkoło. Przeca terôzki to ani rechtora, ani tyż swojigo kapelónka abo katychyjtki, dziecka nie suchajóm i we zocy, reszpekcie niy majóm. Nó, ale to już jes blank inkszô bôjka i jô niy ło tym sam kciôł dzisiôj rzóndzić. Sztimuje mi sam jedyn fal, kiery jużech kiejsik gôdôł ale rzykna rółz jesce: Kiejsik kole naszygo kościoła, kole mojij „Józefki” rómplowało poruch gizdów, łochyntoli tak możno dziesiyńć lot starych. Łoroz we tym côłkim larmie i rómraju jedyn najduch jak niy wrzesknie:
– Dej pozor Acik, bo jak cie świtna w rzić, to ci paniynka w ślypiu zarościeje!!!
Usłyszôł to nasz kapelónek, łapnół tego lómpa za dakel i ekleruje mu, co tak sie niy gôdô, bo tak ino żadziole klycóm, a te słówecko rzić, to ci jes w gymbie takigo bajtla srogi grzych !!!
Na to tyn rojber i rozwiynźluch fałesznie ci sie tego kapelonka pytô:
– Pónfraterku roztomiyły, pedzóm mi łóni, co jes wiynkszyjszy grzych: jak sie rzyknie rzić, abo jak sie kómu naświto do rzici ???
Zdrzicie go, jaki śniygo klugszajser?
Nó, a mie, tak po prowdzie, idzie ło take na isto szykowne, take gryfne ślonske słówecko: pierón. Wiycie, rozcasu, za starego piyrwyj, możno za staryj Polski (tak mi zawdy tuplikowali jedna i drugo moja Starka) szło tyż ździebko posklinać, pofarónić. Ale to byli take słówecka jak niy przimiyrzajónc: jerómbol, pierómbol, pierzina kandego, pierucha, ty giździe dioseckki (jak sie kogoś kciało posklinać), stodiosecko, giździorsko marcho, berdyjo do kupy ze bezkurcyjóm, i wiela, moc inkszych. Ale szło tyż szykownie pedzieć ło jakimsik guzdroku, ło chopie, kiery mô ruła jak z żeleźnioka, kiery mô richtich langy lajtóng coby sie yntlich gibnół, coby tyrôł piedrónym, uwijôł sie drap, na flot, nó ... coby pierónym szprajsnół. A szło tyż na ślimoka, zawalaca, lebra abo mamlasa pedzieć, iże śniego jes takô dupa w kraglu abo blank ci łón jes taki niyboszczyk sztrucla po stojóncku srôł. Kaj tym wszysjkim słóweckóm do tych, kiere idzie we internecu przecytać abo u mie łod dziecek (a terôzki nôjbarzij to ło dziołszek) u mie szpilplacu przi mojij „siedymnostce”, mojij szkole kajech niyrôz łod rechtora (kiej mi sie co poniykedy wypsło, z gymby wyfukło) próntkiym abo i fyjderbiksóm nachytôł.
Miarkujecie, co jô tak krajzuja, metlóm i łomylóm bele kaj i nałobkoło. Bo kca dójńść yntlich do tego pieróna. Jake to ci jes gryfne, szykowne i prawe ślónske słówecko. Tym „pierónym” idzie wypedzieć wszyjsko, idzie pokôzać, co cowiek jes nerwyjs, idzie kôzać komuś gibnóńć sie, i idzie tyż je wstyrknóńć lecy kaj jak słówecko: łónacyć. I kajsiś żech wycytôł, co jesce we latach dwadziestych zeszłygo wiyka jedyn nasz ślónski karlus, Górnoślónzôk ze Bytónia sklinôł na łówczysnygo prezidynta Republiki Weimarskij marszala Paula von Hindenburga i mianowôł go : pierónym łognistym. Łapli go szandary, powiydli do gyrichtu kaj winowali ło ubliżowanie prezidyntowi. Tela, co sóndca niy bół isty, co tyż te słówko gelduje, co tak na isto kciôł tyn bytóński karlus pedzieć. Napisôł ci łón do tego prezidynta cy łón sie cuje sponiywiyrany, cy jimu tyn Bytóniok ubliżowôł, kiej go mianowôł: pierón? Na to wszyjsko grof Hindenburg łodpedziôł „kurz und bündig” znacy krótko i knółtlowato: NIY ! Nó, i tyn karlus wylôz niywinowaty.
A na łostatek idzie gryfnie rzyknóńć za naszym tyż ślónskim karlusym, za jednym mondrokiym, kiery sie Heinz Olesch mianowôł:
„Czy ciężko jest, gorąco albo zimno
z głębi uczuć moich
wyrażam uczucie, smutek lub żal
słowem mocnym i dosadnym
niezwykłym i radosnym
"pieronie" a lżej jest mi na sercu.”
Do sto pierónów! Gryfnie ci to łón bół pedziôł !
Ło ślónskich pierónach...
Dó nôs, Ślónzôków przilgło ci już na zicher słówecko: PIERÓN. We côłkij Polsce gôdô sie na nôs: „To sóm ślónske pieróny”, abo inakszij: „Juzaś ci sie sam przikludziyli te ślónske pieróny.”
Aji same Ślónzôki, kiej to usłyszóm, blank sie tymu niy prociwiajóm, bali i śpiywajóm sami ło sia: „Jô ślónski pierón spod Bytónia ....”.
Miano „pierón” przijimô sam roztomajtô wymółwa, cwek. Za starego piyrwyj bóło przeklyństwym. Eźli ftoryś ze naszych Łojców napocznół ci po naszymu „pierónować” – Mamulki rzóndziyli:
– Ustóń sklinać, bo niy wylejziesz ze samygo spodka piykła!
Abo tyż jesce inakszij:
– Chopie! Jak ty przed dzieckami wyglóndôsz? Pónbóczka sie niy strachosz!
Mode pokolyniô Ślónzôków corozki mynij, mało kej gôdô: pierónie. Wszyjske modzioki (dziołchy tyż, możno i barzij łod synków) przyjńszli już na zowcite przeklyństwa, napoczynajónce sie na literecka „k”. Te, ftore boczóm jesce piyrwyjszy jynzyk starych berkmónów, szmelcyrzy, szkaciorzy gynał ci miarkujóm take ałsdruki jak:
– A na pieróna mi to ...
– A pierón go tam wiy ...
– Cóżysz to za pierón śniego? ...
– A ki pierón? ....
– Pierón na pierónie niy łostanie ...
– Za żôdnego pieróna tego niy znôjdziesz!
– A, pierón by mi to kôzôł ...
– Nó, niech go pierón prasknie (szczeli)! ...
Stare ludzie gôdali tyż jesce pieśliwie „pierónek” wiynkszóścióm do maluskich chopców:
– A to ci dziepiyro pierónek!
– Jak jô ino tego łoszkliwego pierónka chyca ...
Inkszóm zortóm sóm wszyjske formy przimiotnikowe: pieróński, pieróńsko, pierónowo, zapierónowanie (pieróńsko pogoda, pieróńske porzóndki, take ci zapierónowane czasy) ... Kajniykaj gôdało sie tyż jesce „pierónica” ale możno czyńścij pieróńskô baba.
Samtyjsze ludzie, ftore sztyjc wciepowali do gôdki słówecko pierónie (ale niy we złóści) niy prziwiónzywali do tego żôdnyj szpecijalnyj wôgi. Juzaś cudze (gorole) łodbiyrali te słówecko nikiej szterowne, dróżniónce przeklyństwo. Łozprawiali taki fal jak to kiejsik we Lyndzinach kapelónka, ftory lajziół po kolyndzie, gospodôrz prziwitôł słóweckóma:
– Szczyńść Boże, farorzycku! Witóm Wôs piyknie ... Ale, pierónie, niy łoklupujcie tak tych waszych szczewików łod śniyga, ino wlazujcie rajn!
– Gospodôrzu, a czamu tak sklinôcie? – pytô ksióndz.
– Ale, bogać tam! Przeca jô blank niy sklinóm farorzycku ...
Ta łozprôwka gynał łoddôwo znaczyni słówecka „pierón” dlô godajóncego i dlô suchajóncego. Przinoleżałoby sie barzij pomedikować skany tela tych naszych ci „pierónów”, tela tych „pieróńskich” łokryślyni u Ślónzôków? Polôk, ftory bez cufal bydzie zaskoczóny wiadómościóm, kieryj sie blank niy spodzioł, abo kiero wkludzióła go we sroge zadziwiynie gôdô:
– O mój Boże! abo krótko: – O Boże!
Gynał tym tuplym rzóndzóm inksze nôcyje:
Miymiec gôdô: – Mein Gott!
Francuz – Mon de Dieu, Mon Dieu!
Italijôk – Dio mio!
A Ślónzôk juzaś – Ło pierónie!
Wytuplikować to idzie tak: Dugo skorzij przijimania krześcijaństwa bez Polska na dziydzinach, kaj miyszkali plymia słówiańske łoddôwali czyść roztomajtym bóżkóm. We pasie, ftory sie cióngnie łod Czech, bez Ślónsk, teryny górnyj i strzodkowyj Elby, łobszary skuplowane ze Odróm, Pomorze Zachódnie aże po wyspa Rugia zamiyszkiwali Słówianie Zachódnie, Ślynżanie, Serbołużyczanie, Obobryci i inksze jesce. Plymia te łoddôwali czyść Perunowi, bogowi pierónów i rzgmotów, i sprawcy niyba. Dló łoddôwania czyści tymu Perunowi łobiyrali ludzie szczygólne miyjsca: hyrbliki, gróniczki, gróndziki na jeziórach, take gôje porośniynte wiykówymi dymbóma ... Takim ci nôjbarzij wywołanym miyjscym na Ślónsku bóła góra Ślęza pod Wrocławiym łod kieryj miano przijón Ślónsk. I to Ślónzoki mianowali Peruna – „Pierónym”. Ło tym pisôł już kiejsik dôwno nasz Karol Miarka we jejigo „Klymynsowyj górce” tak:
„Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo świętą uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania świętych Cyryla i Metodego – około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w 966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie między górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim zupełnie wykorzenione zostało”.
Nó, i tak tyż do dzisiôj u nôs na Śłonsku łostoł tyn côłki PIERÓN!
Aji same Ślónzôki, kiej to usłyszóm, blank sie tymu niy prociwiajóm, bali i śpiywajóm sami ło sia: „Jô ślónski pierón spod Bytónia ....”.
Miano „pierón” przijimô sam roztomajtô wymółwa, cwek. Za starego piyrwyj bóło przeklyństwym. Eźli ftoryś ze naszych Łojców napocznół ci po naszymu „pierónować” – Mamulki rzóndziyli:
– Ustóń sklinać, bo niy wylejziesz ze samygo spodka piykła!
Abo tyż jesce inakszij:
– Chopie! Jak ty przed dzieckami wyglóndôsz? Pónbóczka sie niy strachosz!
Mode pokolyniô Ślónzôków corozki mynij, mało kej gôdô: pierónie. Wszyjske modzioki (dziołchy tyż, możno i barzij łod synków) przyjńszli już na zowcite przeklyństwa, napoczynajónce sie na literecka „k”. Te, ftore boczóm jesce piyrwyjszy jynzyk starych berkmónów, szmelcyrzy, szkaciorzy gynał ci miarkujóm take ałsdruki jak:
– A na pieróna mi to ...
– A pierón go tam wiy ...
– Cóżysz to za pierón śniego? ...
– A ki pierón? ....
– Pierón na pierónie niy łostanie ...
– Za żôdnego pieróna tego niy znôjdziesz!
– A, pierón by mi to kôzôł ...
– Nó, niech go pierón prasknie (szczeli)! ...
Stare ludzie gôdali tyż jesce pieśliwie „pierónek” wiynkszóścióm do maluskich chopców:
– A to ci dziepiyro pierónek!
– Jak jô ino tego łoszkliwego pierónka chyca ...
Inkszóm zortóm sóm wszyjske formy przimiotnikowe: pieróński, pieróńsko, pierónowo, zapierónowanie (pieróńsko pogoda, pieróńske porzóndki, take ci zapierónowane czasy) ... Kajniykaj gôdało sie tyż jesce „pierónica” ale możno czyńścij pieróńskô baba.
Samtyjsze ludzie, ftore sztyjc wciepowali do gôdki słówecko pierónie (ale niy we złóści) niy prziwiónzywali do tego żôdnyj szpecijalnyj wôgi. Juzaś cudze (gorole) łodbiyrali te słówecko nikiej szterowne, dróżniónce przeklyństwo. Łozprawiali taki fal jak to kiejsik we Lyndzinach kapelónka, ftory lajziół po kolyndzie, gospodôrz prziwitôł słóweckóma:
– Szczyńść Boże, farorzycku! Witóm Wôs piyknie ... Ale, pierónie, niy łoklupujcie tak tych waszych szczewików łod śniyga, ino wlazujcie rajn!
– Gospodôrzu, a czamu tak sklinôcie? – pytô ksióndz.
– Ale, bogać tam! Przeca jô blank niy sklinóm farorzycku ...
Ta łozprôwka gynał łoddôwo znaczyni słówecka „pierón” dlô godajóncego i dlô suchajóncego. Przinoleżałoby sie barzij pomedikować skany tela tych naszych ci „pierónów”, tela tych „pieróńskich” łokryślyni u Ślónzôków? Polôk, ftory bez cufal bydzie zaskoczóny wiadómościóm, kieryj sie blank niy spodzioł, abo kiero wkludzióła go we sroge zadziwiynie gôdô:
– O mój Boże! abo krótko: – O Boże!
Gynał tym tuplym rzóndzóm inksze nôcyje:
Miymiec gôdô: – Mein Gott!
Francuz – Mon de Dieu, Mon Dieu!
Italijôk – Dio mio!
A Ślónzôk juzaś – Ło pierónie!
Wytuplikować to idzie tak: Dugo skorzij przijimania krześcijaństwa bez Polska na dziydzinach, kaj miyszkali plymia słówiańske łoddôwali czyść roztomajtym bóżkóm. We pasie, ftory sie cióngnie łod Czech, bez Ślónsk, teryny górnyj i strzodkowyj Elby, łobszary skuplowane ze Odróm, Pomorze Zachódnie aże po wyspa Rugia zamiyszkiwali Słówianie Zachódnie, Ślynżanie, Serbołużyczanie, Obobryci i inksze jesce. Plymia te łoddôwali czyść Perunowi, bogowi pierónów i rzgmotów, i sprawcy niyba. Dló łoddôwania czyści tymu Perunowi łobiyrali ludzie szczygólne miyjsca: hyrbliki, gróniczki, gróndziki na jeziórach, take gôje porośniynte wiykówymi dymbóma ... Takim ci nôjbarzij wywołanym miyjscym na Ślónsku bóła góra Ślęza pod Wrocławiym łod kieryj miano przijón Ślónsk. I to Ślónzoki mianowali Peruna – „Pierónym”. Ło tym pisôł już kiejsik dôwno nasz Karol Miarka we jejigo „Klymynsowyj górce” tak:
„Pagórek ten nosił nazwę Górki Piorunowej, którą lud okoliczny za bardzo świętą uważał, bo na jej szczycie stały posągi dwóch bogów, którym z daleko i szeroko lud składał ofiary. W tej bowiem okolicy panowało bałwochwalstwo. Prawda, że już od dawna, a mianowicie od czasu apostołowania świętych Cyryla i Metodego – około 870 r. chrześcijaństwo w tej stronie szerzyć się poczynało, ale dopiero w 966 r., gdy cała Polska przyjęła chrzest wtedy i nasza kraina należąca do Polski przyjęła naukę Chrystusa; mimo to jednak w wielu miejscach, mianowicie między górami, lasami, jeziorami trwało jeszcze dość długo pogaństwo, zanim zupełnie wykorzenione zostało”.
Nó, i tak tyż do dzisiôj u nôs na Śłonsku łostoł tyn côłki PIERÓN!
wtorek, 25 października 2011
Podzim...
Nó, tóż mómy już lato zbyte i na podzim idzie jak sie patrzi. Pierónym wartko śleciały nóm te latowe miesiónce bez kiere latoś klara grzôła jak sto diosków choby we Africe. Niyftorym to ci łod tyj hice i na dekel praskło i terôzki (aże do welónku na landratów, fojtów lebo prezidyntów) to wylajzuje. Cowiek sie ani niy spodzioł a sam trza już fajrant ze forantym na zima robić. Łogórki, cześnie, uherki, wieprzki i inksze ółbsty i gymizy sóm już we krałzach zawarzone a poskludzane we pywnicach, chlywikach lebo inkszych kamerlikach, a na sóm łostatek pójńdzie kapusta do fasków abo krałzów, i kobzole do chlywika a pywnice. I to już bydzie fertik, bo jak gôdô powiadaczka:
„Kapusta mô być dóma wdycki do Rafała,
Coby niy zamarzła, ino smakowała. ..”
a tyż trza bydzie przi folowaniu do fasków dôwać pozór, coby nastyknóńć ze robotóm do piytnôstego paździyrnika bo niyskorzij:
„Po świyntyj Jadwidze, słodkość we kapusta idzie”.
Za starego piyrwyj to łobie moje Starki rychtowali (kôżdô dlô sia) jakosik gryfno faska ze kapustom i wciepniyntymi pónkami a ziorkami korzyni. U staryj Kosmaliny, co to miała szynk na Pudlerskij, zawdy we pywnicy boła fest ci nafolowanô, na zima narychtowanô, richtycznô dymbiannô faska po piwie. Juzaś Starka ze mamulkowyj zajty, Sukiynnicka, rychtowali takô faska u nôs we pywnicy. Co ci to bóło uciechy przi krónżaniu i przi deptaniu tyj kapuchy? A niyskorzij, to zasik my łoba ze bracikiym durch sie wadziyli, kiery pójńdzie do kupy ze Starkóm do pywnice posmywać te szuminy na fasce i suchóm chadróm połobciyrać te bergi (graniciole), kierymi bóła ta kapusta przicisniónô.
Starki już Pónbóczek przipytôł dôwno do sia a jô terôzki to ino kapusta wrazuja do karałzów. Niy ma ji dwa lebo trzi cetnôry jak za Starki, ale kajsik do môja i czerwiynia zawdy mi styknie, a i niy jedyn istny, kiery mie nawiydzi, mô ta moja kapusta nikiej jakiesikwymyślate maszkyty.
Nale, Wiycie coch miôł na podzim nojbarzij rôd? Anó, miołech rôd tych wszyjskich roztolicznych najduchów, kierzy na szachcie, na zantce lebo na balzamgórce fyrtali ze drahami abo faklowali kalfaskami aże bóło siwo łod smyndu. A zasik na łodwieczerz za smyntorzym przi „Jozefce” we glucie ze fojery piykło sie kartofle a wszyjskie mieli fresy choby dziobły ufifrane tymi festelnie spolónymi kartoflóma.
Ja, ale te gracki sie już niy wrócóm. Już sie na ceście niy uwidzi synków, ftorzi tyrajóm za rajfóm na drucie abo te haje „nasz plac, na wasz plac” kole naszyj klopsztangi i łobciepowanie sie świyżymi kasztaniolami, co sie je skorzij ściepowało ze stromów przi „józefkowym” kiyrchowie ( a starego kopidoła sie za błozna robióło). Gôdajóm, iże terôzki je inakszij. Ale, eźli lepszij???
„Kapusta mô być dóma wdycki do Rafała,
Coby niy zamarzła, ino smakowała. ..”
a tyż trza bydzie przi folowaniu do fasków dôwać pozór, coby nastyknóńć ze robotóm do piytnôstego paździyrnika bo niyskorzij:
„Po świyntyj Jadwidze, słodkość we kapusta idzie”.
Za starego piyrwyj to łobie moje Starki rychtowali (kôżdô dlô sia) jakosik gryfno faska ze kapustom i wciepniyntymi pónkami a ziorkami korzyni. U staryj Kosmaliny, co to miała szynk na Pudlerskij, zawdy we pywnicy boła fest ci nafolowanô, na zima narychtowanô, richtycznô dymbiannô faska po piwie. Juzaś Starka ze mamulkowyj zajty, Sukiynnicka, rychtowali takô faska u nôs we pywnicy. Co ci to bóło uciechy przi krónżaniu i przi deptaniu tyj kapuchy? A niyskorzij, to zasik my łoba ze bracikiym durch sie wadziyli, kiery pójńdzie do kupy ze Starkóm do pywnice posmywać te szuminy na fasce i suchóm chadróm połobciyrać te bergi (graniciole), kierymi bóła ta kapusta przicisniónô.
Starki już Pónbóczek przipytôł dôwno do sia a jô terôzki to ino kapusta wrazuja do karałzów. Niy ma ji dwa lebo trzi cetnôry jak za Starki, ale kajsik do môja i czerwiynia zawdy mi styknie, a i niy jedyn istny, kiery mie nawiydzi, mô ta moja kapusta nikiej jakiesikwymyślate maszkyty.
Nale, Wiycie coch miôł na podzim nojbarzij rôd? Anó, miołech rôd tych wszyjskich roztolicznych najduchów, kierzy na szachcie, na zantce lebo na balzamgórce fyrtali ze drahami abo faklowali kalfaskami aże bóło siwo łod smyndu. A zasik na łodwieczerz za smyntorzym przi „Jozefce” we glucie ze fojery piykło sie kartofle a wszyjskie mieli fresy choby dziobły ufifrane tymi festelnie spolónymi kartoflóma.
Ja, ale te gracki sie już niy wrócóm. Już sie na ceście niy uwidzi synków, ftorzi tyrajóm za rajfóm na drucie abo te haje „nasz plac, na wasz plac” kole naszyj klopsztangi i łobciepowanie sie świyżymi kasztaniolami, co sie je skorzij ściepowało ze stromów przi „józefkowym” kiyrchowie ( a starego kopidoła sie za błozna robióło). Gôdajóm, iże terôzki je inakszij. Ale, eźli lepszij???
sobota, 22 października 2011
Tydziyń pynzjónisty (1)
Jô wiedziôł! Jô blank dobrze miarkowôł, iże tyn prziszły tydziyń bydzie blank do dupy, i to zarôzki możno łod pyndziałku. Wiycie! Bo to jes tak: cowiek, kierymu jesce niy pizło łoziymdziesiónt lôt, to sie we sobota zawdy na jakosik balanga rychtuje, choby możno niy zarôzki kajsik u „Bryki”, abo we jakimsik chorzowskim „VIP-ie” przed Logiewnikami lebo we „Szopynie”, ale zawdy kajś, kaj ze kamratami idzie jakosik gryfnô halbeczka łobalić, możno i ździebko potańcować, i to niy ino – Pónbóczku wybocz mi tyn grzych – ze swojóm staróm. A eźli niy balandrować ze srogóm paradóm, tóż chocia wkarować do maluśkigo szynku, kaj już doczkajóm kamraty i idzie tyż połozprawiać pôrã wiców lebo pospóminać dôwne czasy kej sie bóło gryfnym i modym. Nó, mie to ino te „i” jesce łostało. Nó, i coby pedzieć po takim zapióntku, iże cowiek bogobójnie côłki tydziyń przetrowiół. Łod biydy idzie tyż jesce poszkacić, ale musi być do tego śtyruch, bo we trzech to tyż jes dobrze, ino... blank niy mô fto nalywać i dôwać pozór eźli achtliki niy sóm prózne, a kiejby już bóło blank ze gorzôłóm knap – musi przeca ftoś kacnóńć sie po nowo halba. A wiycie przeca, iże kôżdô flaszecka musi sie skóńczyć, ale jake ci to jes sroge dziwowanie, kiej richtik bydzie śnióm szlus!
Niyskorzij jes niydziela, i ... dupny kacynjamer, taki „tupot biôłych mew” (jak śpiywôł Gołas). Rachowanie eźli to niy pierón niy szczelół we portmanyj i już tyż możno niy styknie do dziesióntego, do pynzyji. Nó, pynzyjô, to za tela pedziane, barzij jes to taki dôwniyjszy taszyngeld. Cowiek, ale ze szprymóm, znacy moc doświadczóny, niy mô ze takóm niydzielóm srogszij utropy, bo przecamć niyjedna już tako łobstoł jak Pónbóczek przikôzôł. A dyć to wszyjskie poradzóm spokopić, co dobro seta i ku tymu biyr ze rantym na sztofie, to tak jak we staroszkowyj powiarce: sznaps ze rana, lepszejszy niźli zana, a stary chyrtóń trza naszmarować i przegurglować.
I yntlich jes już pyndziałek. Gowa choby kastrol ze mydlinami po praniu, we gymbie choby we nachtopie, lynzyk nikiej zola ze tryjtka, pychol niy łogolóny, zoki ci jesce łod soboty, abo możno i łod niydzieli, porozciepowane bele kaj, ancug wisi na sztilu, na berlisku łod mietły a niy na biglu (starô możno niy dała pozór). Dobrze chocia, iże gybis jes tam kajech go we sobota wrajziół... we gymbie, we gymbie... a kaj by miôł być? A na mojij „Józefce” pizło dziesiyńć.
– Możno byś sie zeltru szluknół, lebo kiszki ze bóncloka, to przijńdziesz deczko do sia? – starô idzie ze doradóm.
– Brrrrr, zelter, abo to jô gańś lebo kaczyca, cobych sie we wodzie toplôł... kiej sie ino kapka spamiyntóm, ida do Pyjtra na piwo – padóm opaternie ale blank po cichuśku, coby mi gowa niy pukła.
– I niy rómpluj do pieróna tak tymi tymi garcami, pokrywkóma, niy rób krachu i diosekckiego larma!... jezderkusie, moja palica!...
Niyskorzij jes niydziela, i ... dupny kacynjamer, taki „tupot biôłych mew” (jak śpiywôł Gołas). Rachowanie eźli to niy pierón niy szczelół we portmanyj i już tyż możno niy styknie do dziesióntego, do pynzyji. Nó, pynzyjô, to za tela pedziane, barzij jes to taki dôwniyjszy taszyngeld. Cowiek, ale ze szprymóm, znacy moc doświadczóny, niy mô ze takóm niydzielóm srogszij utropy, bo przecamć niyjedna już tako łobstoł jak Pónbóczek przikôzôł. A dyć to wszyjskie poradzóm spokopić, co dobro seta i ku tymu biyr ze rantym na sztofie, to tak jak we staroszkowyj powiarce: sznaps ze rana, lepszejszy niźli zana, a stary chyrtóń trza naszmarować i przegurglować.
I yntlich jes już pyndziałek. Gowa choby kastrol ze mydlinami po praniu, we gymbie choby we nachtopie, lynzyk nikiej zola ze tryjtka, pychol niy łogolóny, zoki ci jesce łod soboty, abo możno i łod niydzieli, porozciepowane bele kaj, ancug wisi na sztilu, na berlisku łod mietły a niy na biglu (starô możno niy dała pozór). Dobrze chocia, iże gybis jes tam kajech go we sobota wrajziół... we gymbie, we gymbie... a kaj by miôł być? A na mojij „Józefce” pizło dziesiyńć.
– Możno byś sie zeltru szluknół, lebo kiszki ze bóncloka, to przijńdziesz deczko do sia? – starô idzie ze doradóm.
– Brrrrr, zelter, abo to jô gańś lebo kaczyca, cobych sie we wodzie toplôł... kiej sie ino kapka spamiyntóm, ida do Pyjtra na piwo – padóm opaternie ale blank po cichuśku, coby mi gowa niy pukła.
– I niy rómpluj do pieróna tak tymi tymi garcami, pokrywkóma, niy rób krachu i diosekckiego larma!... jezderkusie, moja palica!...
Tydziyń pynzjónisty (2)
Nó, co tam byda wiela gôdôł, pyndziałek jak pyndziałek, tyż mi mecyje. Ale cosik’ech czuł, cosik mi sam festelnie wóniało, gôdôłech? Gôdôłech?
Piwo, możno dwa, łobiôd... alech ino podziubôł... niy, niy skuli kacynjamru, ino jô musza mało wiela ze basiska ściepnóńć boch spaśny i tela. Dwa piwa do wieczerzy i nynać. Możno we wtorek bydzie lepszij?
Mómy wtorek. I anich sie spodziôł, kiej mi tyn pyndziałek śleciôł. Cosik mi sie ino zdô, co to na łodwieczerz niy byli ino dwa piwa. Staro łamzi po izbie choby zarôzki miała puknóńć jak krupniok. Zmierzło jak pokrziwa! Bez rubyj lachyty niy podlazuj.
– Suchej inó Elza, a co tyż tam wczorej bóło we telewizyji, bo jô na isto wiela niy bocza?
– Ty giździe diosecki, jesceś miôł we sobota i niydziela mało? Jesce ci niy stykło, iżeś musiôł Bercika napytać i do kupy ze Jorgym – bo łón, tyn twój sznapskolega, zawdy tam kaj lejóm zawdy ze swokiym sie przikotasi – łobalyliście cheba ze śtyry halby i... ło ty sto pierónie! ... Kaj je moja miodówka coch ci jóm we szrancku skukała na kucanie dlô mamulki?
– Dlô mamulki, dlô świekry, a dlô chopa ślubnygo to niy, dlô niygo to psinco? Na łoszkliwyj miodówce bydziesz chopowi szporować?
Nó ale, co tam byda sie mamlasiół, co byda kminiół, pyndziałek to... „bół ale choby żôdnego niy bóło”... tak jakosik, abo ździebko inakszij szrajbowôł ci tyn côłki nasz Kochanowski... abo fto?
Nó, terôzki do badywanny, wytónkać sie, wytoplać, łoszpluchtać. Fresa gynał tyż przejechać raziyraparatym, parfinym ...
– Sóm sam jake snożne fuzekle i wybiglowano hymda? – spytôłech sie mojij Elzy szykownie. – I jakisik taszyntuch, bo ta sznuptychla, kierô móm we kabzie to... ale wónio, ale cap ... pewnikiym wczorej zech w gówno wlôz i śnióm jesce sie szczewiki wypucowôł...
– A kaj ty zasik lyjziesz giździe diosecki. Niy môsz nic do roboty we chałpie? Kamraty już styrcóm na Krziżowyj i niy poradzóm sie na cia doczkać. Juzaś bydziecie ło polityce fandzolić aże dójńdzie do haje? – zawrzeskła łod dźwiyrzy moja babecka i poszła na góra ze praniym.
A jô wartko jakla na pukel, pitówa na łeb, handszuły, szczewiki i już mie niy bóło. Ida sie, ale polekuśku, bo to przeca mô być ino szpacyr dlô zdrowiô. Musza sie przecamć flyjgować, bo mie dochtory tela, co ze lazarytu wypuściyli kaj mi te tyn jakisik „staw biodrowy” wstawiyli.
– Panie Ojgyn – gôdôł ci mi kiejsik dôwno tymu nazôd jedyn taki istny dochtór, jak moja Elza pó mie przijechała do Ochojca – terôzki muszóm łóni fest dôwać pozór. Żôdnych cygaretów (a dyć jô już niy kurza), żôdnyj gorzôły, a do tego zeksu tyż po maluśku sie brać, i... niy dej Pónbóczku sie za poseblykanymi na wiesna łoziymnôstkami łobziyrać !
Piwo, możno dwa, łobiôd... alech ino podziubôł... niy, niy skuli kacynjamru, ino jô musza mało wiela ze basiska ściepnóńć boch spaśny i tela. Dwa piwa do wieczerzy i nynać. Możno we wtorek bydzie lepszij?
Mómy wtorek. I anich sie spodziôł, kiej mi tyn pyndziałek śleciôł. Cosik mi sie ino zdô, co to na łodwieczerz niy byli ino dwa piwa. Staro łamzi po izbie choby zarôzki miała puknóńć jak krupniok. Zmierzło jak pokrziwa! Bez rubyj lachyty niy podlazuj.
– Suchej inó Elza, a co tyż tam wczorej bóło we telewizyji, bo jô na isto wiela niy bocza?
– Ty giździe diosecki, jesceś miôł we sobota i niydziela mało? Jesce ci niy stykło, iżeś musiôł Bercika napytać i do kupy ze Jorgym – bo łón, tyn twój sznapskolega, zawdy tam kaj lejóm zawdy ze swokiym sie przikotasi – łobalyliście cheba ze śtyry halby i... ło ty sto pierónie! ... Kaj je moja miodówka coch ci jóm we szrancku skukała na kucanie dlô mamulki?
– Dlô mamulki, dlô świekry, a dlô chopa ślubnygo to niy, dlô niygo to psinco? Na łoszkliwyj miodówce bydziesz chopowi szporować?
Nó ale, co tam byda sie mamlasiół, co byda kminiół, pyndziałek to... „bół ale choby żôdnego niy bóło”... tak jakosik, abo ździebko inakszij szrajbowôł ci tyn côłki nasz Kochanowski... abo fto?
Nó, terôzki do badywanny, wytónkać sie, wytoplać, łoszpluchtać. Fresa gynał tyż przejechać raziyraparatym, parfinym ...
– Sóm sam jake snożne fuzekle i wybiglowano hymda? – spytôłech sie mojij Elzy szykownie. – I jakisik taszyntuch, bo ta sznuptychla, kierô móm we kabzie to... ale wónio, ale cap ... pewnikiym wczorej zech w gówno wlôz i śnióm jesce sie szczewiki wypucowôł...
– A kaj ty zasik lyjziesz giździe diosecki. Niy môsz nic do roboty we chałpie? Kamraty już styrcóm na Krziżowyj i niy poradzóm sie na cia doczkać. Juzaś bydziecie ło polityce fandzolić aże dójńdzie do haje? – zawrzeskła łod dźwiyrzy moja babecka i poszła na góra ze praniym.
A jô wartko jakla na pukel, pitówa na łeb, handszuły, szczewiki i już mie niy bóło. Ida sie, ale polekuśku, bo to przeca mô być ino szpacyr dlô zdrowiô. Musza sie przecamć flyjgować, bo mie dochtory tela, co ze lazarytu wypuściyli kaj mi te tyn jakisik „staw biodrowy” wstawiyli.
– Panie Ojgyn – gôdôł ci mi kiejsik dôwno tymu nazôd jedyn taki istny dochtór, jak moja Elza pó mie przijechała do Ochojca – terôzki muszóm łóni fest dôwać pozór. Żôdnych cygaretów (a dyć jô już niy kurza), żôdnyj gorzôły, a do tego zeksu tyż po maluśku sie brać, i... niy dej Pónbóczku sie za poseblykanymi na wiesna łoziymnôstkami łobziyrać !
Tydziyń pynzjónisty (3)
A ftoby sie tam na nie zaziyrôł, przeca szwarne dziołchy to niy do łoglóndaniô sóm ino do... nó, co wy wiycie, a jô miarkuja.
– I niy nerwować sie, niy gorszyć, bo moge być jesce jedyn hercszlag i bydzie po ptôkach! – to tyż jesce tyn dochtór.
Jak sie niy nerwować, kiej te dioseckie angyjbery we Warszawie, ze tym jednym ze tych maluśkich cwilingrów machlujóm, iże tego sto amerikańskich stolôrzy tak by tak ci do kupy niy poskłôdô.
Nó, toż tómpia sie tak blank polekuśku ...
– A pochwôlóny pani Jóndercyno, pochwôlóny.
– A dziyń dobry (to juzaś jedna starô gorolica!) panie Ojgyn. Licho jakosik wyglóndôcie, panie Ojgyn, aże licho. Możno jakô utropa ze swojóm staróm môcie, abo co?
Abo co? Abo by cie gańś świtła starô murchlo. Licho wyglóndôcie, panie Ojgyn. A ty jak wyglóndôsz? Z dupy ci sie gramoły sujóm a łoziymnôstka ci sie markiyruje.
– Niy, niy, frau Jónderko – łodpedziôłech szykownie. – U mie wszyjsko jes do porzóndu. A u wôs? Chop dalszij słepie i wyrôbiô na siyni we waszym familoku (a môsz diosecko hyrpo!)? A tyn kalny ślyp to tyż skuli niygo, jakô fanga Wóm prziwalół?
Poszła, pofurgła choby dziobła uwidziała. A na winklu, kole masarza styrcóm już kamraty. Tela... co mie dzisiej jes niy za za tela do gôdki. Ale, do Pyjtra wlejza. Możno szkaciôrze już tam tyż ci bydóm.
– Niy, niy, chopy jô dzisiej niy szkaca, bo musza ze staróm niyskorzij pójńść do miasta, coby zabulić za ubezpieczynie – ekleruja szykownie.
– Nó tóż ale zicnij sie ino, Pyjter już przecamć leje... ty dowosz... fto je terôzki na przodku ... rajcuj a niy nynej, abo grómy abo wancki chytómy?
Nó, i mómy już... strzoda.
Wezdrzijcie sie ino, jak tyn czas śleciôł? Ani sie cowiek pozdôł a już ci mómy poła tydnia. Te dni, tydnie, miesiónce przeciykajóm miyndzy palcyskóma... ludzie! Jak tyn czôs wartko tyrô... nó ja, dziepiyro miôłech Abrahama, a sam ci mi już pizło szejśćdziesiont piyńć lôt. Nó, niy cobych sie cuł stary... stary to jes ino kóń... ale cosik tak choby barzij we kostyrach targało, łajzić już tak wartko tyż niy poradza ... ale co tam, niy byda jamrowôł, boch przeca lôt mojij świekry niy docióng, to i gôdać niy ma ło cym, pra?
– A cóż ty łochyntolu diosecki tam tak jamrujesz pod fusiskiym? Wstaniesz to yntlich ze tóm rzicióm ze prykola i chycisz sie jakisik roboty abo niy? – słysza jak ze kuchynie wrzescy moja starô.
Ino, co tyż sie przidarzyło? Przecach ino na pôrã minut zicnół ze szkaciôrzami a sam już jes szczwôrtek. Niy poradza tego gynał spokopić.
– Elza, a jakisik cajtóngów toch niy miôł wczorej ze sia?
A miôłeś, miôłeś inoch je musiała na góra do wysuszyniô zasmycyć, bo byli ci côłkie ze marasu... prasknółeś kajsik do flapsu abo co, bo i galoty, i jakla na rynkowie byli festnie zmaraszóne? – bali już barzij zgodliwie pedziała moja baba.
– I niy nerwować sie, niy gorszyć, bo moge być jesce jedyn hercszlag i bydzie po ptôkach! – to tyż jesce tyn dochtór.
Jak sie niy nerwować, kiej te dioseckie angyjbery we Warszawie, ze tym jednym ze tych maluśkich cwilingrów machlujóm, iże tego sto amerikańskich stolôrzy tak by tak ci do kupy niy poskłôdô.
Nó, toż tómpia sie tak blank polekuśku ...
– A pochwôlóny pani Jóndercyno, pochwôlóny.
– A dziyń dobry (to juzaś jedna starô gorolica!) panie Ojgyn. Licho jakosik wyglóndôcie, panie Ojgyn, aże licho. Możno jakô utropa ze swojóm staróm môcie, abo co?
Abo co? Abo by cie gańś świtła starô murchlo. Licho wyglóndôcie, panie Ojgyn. A ty jak wyglóndôsz? Z dupy ci sie gramoły sujóm a łoziymnôstka ci sie markiyruje.
– Niy, niy, frau Jónderko – łodpedziôłech szykownie. – U mie wszyjsko jes do porzóndu. A u wôs? Chop dalszij słepie i wyrôbiô na siyni we waszym familoku (a môsz diosecko hyrpo!)? A tyn kalny ślyp to tyż skuli niygo, jakô fanga Wóm prziwalół?
Poszła, pofurgła choby dziobła uwidziała. A na winklu, kole masarza styrcóm już kamraty. Tela... co mie dzisiej jes niy za za tela do gôdki. Ale, do Pyjtra wlejza. Możno szkaciôrze już tam tyż ci bydóm.
– Niy, niy, chopy jô dzisiej niy szkaca, bo musza ze staróm niyskorzij pójńść do miasta, coby zabulić za ubezpieczynie – ekleruja szykownie.
– Nó tóż ale zicnij sie ino, Pyjter już przecamć leje... ty dowosz... fto je terôzki na przodku ... rajcuj a niy nynej, abo grómy abo wancki chytómy?
Nó, i mómy już... strzoda.
Wezdrzijcie sie ino, jak tyn czas śleciôł? Ani sie cowiek pozdôł a już ci mómy poła tydnia. Te dni, tydnie, miesiónce przeciykajóm miyndzy palcyskóma... ludzie! Jak tyn czôs wartko tyrô... nó ja, dziepiyro miôłech Abrahama, a sam ci mi już pizło szejśćdziesiont piyńć lôt. Nó, niy cobych sie cuł stary... stary to jes ino kóń... ale cosik tak choby barzij we kostyrach targało, łajzić już tak wartko tyż niy poradza ... ale co tam, niy byda jamrowôł, boch przeca lôt mojij świekry niy docióng, to i gôdać niy ma ło cym, pra?
– A cóż ty łochyntolu diosecki tam tak jamrujesz pod fusiskiym? Wstaniesz to yntlich ze tóm rzicióm ze prykola i chycisz sie jakisik roboty abo niy? – słysza jak ze kuchynie wrzescy moja starô.
Ino, co tyż sie przidarzyło? Przecach ino na pôrã minut zicnół ze szkaciôrzami a sam już jes szczwôrtek. Niy poradza tego gynał spokopić.
– Elza, a jakisik cajtóngów toch niy miôł wczorej ze sia?
A miôłeś, miôłeś inoch je musiała na góra do wysuszyniô zasmycyć, bo byli ci côłkie ze marasu... prasknółeś kajsik do flapsu abo co, bo i galoty, i jakla na rynkowie byli festnie zmaraszóne? – bali już barzij zgodliwie pedziała moja baba.
Subskrybuj:
Posty (Atom)