Zilwestrowe łozwôżani....

Jô, i moja starecka, zawdy my mieli radzi Zilwestra, kiej sie deptało kajsik na srogi zol lebo jechało do Pragi, Budapesztu, dôwniyjszego Leningradu, i kaj tam jesce, na pôra dni, na Zilwestrowe bale, na zilwestrowe rómraje i balangi.
Byli tyż i gryfne Zilwestry kajsik u kamratów we chałpie, kajsik u tych, kierzy mieli sroge chałupy, coby tam szło sie gryfnire potańcować i... deczko tyż ku tymu szluknóńć i niy zważować na to, coby inksze niyskorzij niy łoszeredziyli, niy łobgôdali. Jô to skorzij kôżdego Zilwestra musiôłech sie nasłepać gansinego fetu, coby bez côłkô noc szczimać wiyncyj niźli moje kamraty, kiere mi zawdy niyskorzij zôwiściyli taki „mocnyj gowy”. Nale, to już bóło blank dôwno i tyż możno już niy prôwda.
Zilwester tak kole szóstyj po połedniu. Na biglu już świyżo wybiglowanô biôłô hymda, ancug wyklupany już ze kulków na mole i ze równymi, blank łostrymi bigelfaltami, nowe zoki, gryfnô fliga do ancuga, szuły richtik wywiksowane i fest wyglancowane (to zawdy moja Elza robi). Terôzki ino do badywanny, łoszpluchtać sie gynał, gryfnie sie łoraziyrować, łogolić, łoblyc friszne batki i dowej rychtować sie na zilwestrowy bal.
Zatym gryfny zol, szlukli my już ze kamratami pôra lagów, bo przeca niy idzie tańcować bez nałoliwiyniô (inakszij to cowiekowi przi tańcowaniu kolańska zgrzipióm jak sto diosków). Fóncle sie ściymniyli, ino we winklu gryfnô chojna blyskała. Jôch już bół po piyrszym kónsku, kiery żech ze mojóm Haźbiytkóm zatańcowôł (zawdy tańcuja ino piyrszy kónsek dlô zwyku i łostatni, kiej mie moja babeczka musi pomaluśku do chałpy zakludzić) i terôzki kukóm tak naobkoło ze kieróm gryfnóm dziołchóm by sam zatańcować. Ja, ja, przed dwanostóm, to cowiek jesce gawcy ino na te gryfniyjsze, szykowniyjsze, bo po tym ci takim szaumwajnie (kiejsik to jesce szło sie lajstnóńć dobry ruski, gruziński lebo bali i francuski „szampan”), to już napoczynô być cowiekowi, znacy chopowi – jedno.
Jes, widza jóm, tak jakiesik dwadzieścia kilo modszô łod mojij Elzy, we takim szykownym klajdzie (côłkie cycki na wiyrchu a i szłapy ze tego szlica aże do półrzitków wylazujóm take, iże normalny chop moge ło gowa przijńść). Ida, ida corôzki gibcij, coby mie fto niy ścignół. Muzykanty grajóm cosik ze Ray’a Charlesa: „Georgia on My Mind” lebo „I can’t Stop Loving You”. Już żech jes kole nij, już jóm móm napytać do tańcowaniô (niy zważuja na chopa, kiery bół na Gołoty podany i tak jakosik krziwo na mie świdrzół), juz widza kiej śnióm napoczynóm tańcować, trzimóm za blank sage plecy tyj dziołchy i...
– Łobudź sie stary purcie. Co tak szłapami przebiyrôsz i chichrosz sie choby ipta pod fusiskiym – rzóndzi ci moja starô. – Szluknij sie „Amolu” lebo „Melisany Klosterfrau” bo zarôzki wkarujóm sam sómsiôdy, coby nóm powinszować Nowego Roku a na łostatek (ino niy łodszpóntuj tyj gorzôłecki, coś jóm skukôł na balkónie, cobych jô niy ujzdrzała) przeblyc sie we szlafancug, deptej do prykola.
„Nowy Rok, nie patrz w bok, tylko prosto w oczy nasze, pogodzim sie wzajem Wasze” – tak kiejsik za blank starego piyrwyj gôdali do sia bali i te co sie bez côłki rok wadziyli, kiere sie niy poradziyli skuplować, bo przeca Nowy Rok witali ino w dóma, we familiji a dziepiyro po Trzech Królach napoczynali tyn côłki „karnawał”, napoczynali fajrować, bawić sie, tańcować i wyrôbiać na côłki karpyntel. Przeca jesce niy tak dôwno miarkowali nasze starziki i staroszki, co jóngfera, kierô dotrwô przi dwióch świyckach i gawcyniu sie we zdrzadło aże do północki, ujzdrzi w niym za sia tego, kiery moge być na bezrok jeji chopym. Nale, tyż we Zilwestra ludzie spóminali côłki rok, medikowali jak to tyż bydzie na bezrok i... take tam inksze winszbildy.
Tyjka, szynkwas we „Breku”. Zicnół sie tam jedyn mój kamrat Walduś. Cheba bół już – jak to mô we zwyku – po śtyruch „żubrówkach”, bo miôł ci take kalne, fest zaszlómióne i maślanne ślypia. Cosik tam mróncôł pod fusiskiym a jô ino tela usłyszôł:
– Rod bych tak jesce rółz pojechôł do Paryża – gôdô ździebko ci już natintany Walduś. – Wiycie, tak bych sie poszpacyrowôł bez tyn plac Pigalle, bez te Pola Elizejskie, na Montmartre. Kuknół bych tyż gern do Moulin Rouge, Lido lebo do Crazy Horse....
Jô tak suchóm, i niy poradza zmiarkować eźli łón nôs za bozna niy robi, bo przeca ze tych jego Pnioków, to łón sie dalszij niy wykludziół niźli do tego Koszęcina.
– A bółeś Walduś już kiejsik we tym Paryżu? – pytóm sie tak opaternie.
– Niy, jôch tam jesce niy bół, nale rółz żech już KCIÔŁ BYĆ! – łodpedziôł Walduś i palica mu śleciala na blat i tak łostôł spać.
Juzaś inkszy kamrat, kiejech go tak na trzi dni przodzij Zilwestra trefół na naszyj Krojcce, poasiół mi sie, co latoś ino dwadziyścia śtyry razy bół u dochtora. Ino dwadzieścia śtyry razy!
– Wiysz Ojgyn – gôdô i trzimô mie za knefel z jakli – jô sóm ci niy poradza zmiarkować jak to jes, co jô bez tyn rok tak mało bół niymocny. Wiysz, tak ze dwa dni przed Wilijóm wylazuja na balkón, kukóm tak na tyn nasz krankynhałs i... wiysz Ojgyn! Nic mie niy boli.
– Nó, to przeca dobrze przed świyntóma, pra?
– Niy, niy – łozciepôł sie tyn kamrat (niy byda mianowôł, bo tak by tak wszyjskie u nôs na Pniokach miarkujóm ło kim gôdóm). – Przeca, kiej ci już cowiekowi piźnie siedymdziesiónt lôt i łocuci sie rano a łónego nic niy boli, to bezmać już blank wykopyrtnół, już na isto umrził, prôwda?
– Możno i ja – gôdóm tak opaternie, ale chichrać mi sie kce jak sto diosków.
– Nó, tóż dej pozór Ojgyn, kôża staryj narychtować świyże batki, podblyczka i nowe, niy posztopowane fuzekle i deptóm do tyj mojij dochtórki. Dugo mie badała, badała aże cosik znodła... móm dwa nowe gryfne plynckiyrze !!!

Dlô Elizy...

Szulsztónda we szkole muzycznyj. Rechtórka napoczynô:
– Dzisiej bydymy łomówiać dziyła Beethovena. Ale, coby bóło gyszpantnie, to jedyn swôs namaluje na tabuli łobrôzek, a reszt bydzie zgadować jaki tyż ci to jes kónsek tego Beethovena.
Ku tabuli podlazuje Marika i szkryflô srogi miesiónczek. Dziecka wrzescóm:
– Wiymy! Wiymiy! To przecamć „Sonata księżycowa”!
– Nó, gryfnie! Brawo! – rzykô rechtórka .
Zatym ku tabuli podlazuje Zuska i szkryflô srogachny „pastorał”, takô ci biskupskô kryka. Dziecka juzaś wrółz wrzescóm:
– Wiymy! Wiymy! To „Symfonia pastoralna”!
– Wybórnie! Galantnie! – rzóńdzi juzaś rechtórka.
Terôzki ku tabuli podlazuje po lekuśku mały Hanysek i szkryflô łogrómnucny ciulik. W klasie cichuśko sie zrobióło jak we kościele. fest szarłatnô na fresie rechtórka pytô:
Hanysku! A to co mô znacyć? Przecamć to niy ma nic do kupy ze kónskami Beethovena!
Na to Hanysek ze uskargowaniym we głósie:
– To, to przecamć... „Dla Elizy”!

Baby... po naszymu...

Miastowy karlus łożyniół sie ze dziołchóm ze wsi. Nó ale, festelnie sie gańbiół jeji wsiowyj godki. Uzdoł, co wykludzi jóm do Hameryki, coby tam erbła wyćwiki, nabrała maniyrów, a łosobliwie, coby sie naumiała po „miyjsku” gôdać.
Po pôruch tydniach dziołcha wróciyła sie nazôd. Wylazuje ze fligra i wrzescy ku swojimu chopowi:
– Heloł bejbi! Heloł bejbi!
– Ło, dzisz jóm jak gryfnie! – medikuje jeji chop.
A łóna wrzescy dalszij:
– Heloł bejbi! Juści jezdem nazad!

Jak gróntowała sie mółda?

Jô już sam kiejsik eklerowôł, co mie fest nerwuje, mierzi we tym naśladówaniu i mustrowaniu mółdy bez wszyjskich. Bez łoglóndaniô sie eźli to jes gryfne, eźli to kómuś klapuje abo i niy. I to gynał cy to bez modzioków, cy bez stare kamele abo zwiykowanych knakrów. Jesce za bajtla, za modzioka, i ździebko po tym jakech sie łożyniół, moja Starka i Mamulka zawdy mi wykłôdali, cobych sie niy robiół afóm, małupicóm i niy kukôł ino na tych, co sie pokazowali we fylmach abo (to już ździebko niyskorzij) we telewizyji. Przecamć same miarkujecie jak ci to kiejsik bóło i łostało do dzisiôj. Tyż żech nosiół duge kudły nikiej te côłke Bitlesy (the Beatles), ćmawe bryle jak Cybulski abo Ray Charles, za knap galoty ze pasiatymi fuzeklami jak te wszyjskie papagale – abo inakszij mianowane – „bikiniarze”, kierych niy ciyrpiôł tyn côłki Gomułka. Deptołech we szczewikach na świńskich żółtych zolach, „słóninach” abo – to już ci niyskorzij – na diosecko rubych zolach i jesce srogszych abzacach. Tyż’ech ci za procnie uszporowane betki poradziół sie lajstnóńć olimantel (ortalijón) i „non-ironowô” hymda tela, coch niy łoblyk za Boga na sia bindra ze Bardotkóm, abo szlipsa knółtlowanygo na gómin pod karkiym. I tyż ci niy zapuściółech sie fusiska podanego na te, kiere wlazło we mółda we latach łoziymdziesióntych po tym falu, jak jednyn elektrykôrz fuknół bez tyn pot we Gdańsku. Tuplikowôłech kiejsik przi inkszyj przileżitości, coch miôł fusisko i łod tego napoczła sie we Polsce, jô sam u nôs rozfaklowôł ta trzeciô wojna światowo, ale to bóło ino take maluśke cygaństwo. Ale mółda bóła zawdy, jes terôzki i fórt jesce bydzie. Mółda, a tak po prôwdzie małupicowanie inkszych, bali jak ci nóm ta mółda niy sztimuje, i wyglóndómy na isto jak masno dupa zeza krzôka. I sam mi sie terôzki spómniało, co ci już pierónym dôwno tymu, jesce za fest starego piyrwyj tuplikowôł mój libling, mój szimel we beraniu, Stanisław Ligoń mianowany bez côłkie lata Karlikiym ze Kocyndra. A klarowôł ci Łón to óngyfer, małowiela tak:
Mółda, to jes na isto srogi tropiduch ludzkóści, a możno nôjbarzij dlô utropy biydnych żynioli, chopecków, co to majóm w dóma pieróńskie machmarajdy, mamzele i szlajerojle, kiere strugajóm gryfnioczki abo sztajfiyry i markiyrujóm gryjfinie. Żôdyn tak po prôwdzie niy boczy (i niy idzie tego nikaj wyczytać) kaj, kiej i łod cego napoczło sie te włôdanie i „diktatura” mółdy. Bezmać mógło sie to dziôć we telij krajinie kyns drógi łod nôs, kaj klara wisi na szpagacie, i to blank przi ziymie, a grzeje choby piyńć litrów starzikowego bimbru, i kaj jesce żyje roztomajto gadzina, kiero mogymy ujzdrzić ino we naszym chorzowskim łogrodzie zoologicnym. Tóż tyż kiejsik zakrôd sie fuks, ryżokudła do jednyj nyjgerskij chałupy, coby wydusić tameszne kurze. Ale ichni kokot, sztramski, prôwdziwy mantekler narobiół teligo larma i łostudy, iże tyn gizd łocuciół ci bół wszyjskie psiska we łobyjńściu, a kiere kiej ino wparzyli do chlywika, wziyny zarôzki ryżokudły we łobroty. Tyn fuks bezkurcyjô swijôł sie choby mu fto terpentiny nakidoł pod łogón, skôkôł, charcôł, forskôł aże sie berdyji udało spopod psowych zymbisków wykuglować. Ino jedyn bakan, jakosik barzij łod inkszych uwziynty, chyciół ci tego lisa za podłogónie i blank przi samyj rzici użar mu tyn jejigo łogón, tego jejigo lónta.
Tyn ryżokudła radowôł sie łokropicznie, iże wytargôł sie bez pochyby łod śmiyrci, ale tyż festelnie mierzióło go to, iże niy mo ci łogóna, kierym sie zawdy festelnie asiół i skuli cego bóło mu terôzki pierónym gańba. Cichym duchym, po kryjóncku śmiatôł do lasa i medikowôł ci bół, jak by tyż ta swoja srogo ujma i sróm zadekować abo bodej szykownie łocyganić, co tak musi być, aże tu łorôz zaszuszcało mu cosik nad łebym i srogi, na côłki karpyntel śmiych łozlygnół sie miyndzy sztamami i astami.
Gawcy sie a sam na stromie siedzi côłko hormijô małupic i aże niy poradzi sie spamiyntać, niy poradzi przijńść do sia łod śmiychu.
– Nó, i cóż sie tak afy pieróńskie dziwocie, cożysz tak te gały wyszczyrzocie? – pytô sie sie lis zegzioły jak sto diosków.
– Anó, ze cia lebrze i ślimôku! Kajeś to tyn swój chwost podziôł?
– Łogón, lónta? Kajech mój chwost zapodziôł? A cóż tyż to za iptowate, cepiate pytani? Wyście to szlómpy, szmodry stopieróńskie wiyrza łobżarły sie blekotu, iże sie gupio pytôcie, co tyż ci sie stało ze mojim łogónym. Iże take swos ynty i piternogi, gupie jak fónt kudeł paniuchny, to bych sam nigdy niy wypokopiół!
Zgańbiyły sie te afy i byli blank we sztichu po takij łostryj łodpowiydzi podwiyl niy napoczli pilić i nôlygać na ryżokudły, coby jim to wszyjsko gynał wyłożół i wyeklerowôł.
– A dyć żysz to jes gańba i srómota – zawrzesknół fuks ze pogardóm . – To wy, sztramske w gymbie, rajcule diosecke blank niy miarkujecie, co to jest terôzki nôjnowszô mółda. Żôdnô terôzki małupica i żôdnô inkszo gadzina, kierô kce być wysztafirowanô niy nosi łogóna. Dyć żysz i gupie hazoki już tyż ci sie blank dôwno pozbyli łogónów. A wy usmolóne wypierdki, mie sie môcie łopowôga pytać, kajech to tyn swój chwost zapochóniół? Do dioska ze takóm gupotóm i dupówatóścióm.
Pyrsknół bez zymbole ze pogardóm, zwyrtnół sie ku nim rzicióm i poszooooł...
A kiej na dygi dziyń ło szaroku wyloz ze lasa, ujzdrzôł, co żôdnô małupica niy miała łogóna. Wszyjskie sie go same połodgryzali. I tym tuplym mómy terôzki mółda łod kieryj niy poradzóm sie łodchlastnóń ani mode, ani – tym barzij – stare baby i możno tyż chopy.

Gody ... II Godne Świynto

Nó, tóż szczimalichmy już do tego drugigo Godnego Świynta. Kiej tak na łodwieczerz kuknóńć bez łokno wszandy widać blyskajónce fajniście chojny. I możno jô dzisiôj deczko ło tym, bo ło jôdle pewnikiym byście suchać terôzki niy meli rade.
Chojna, krisbaum mô nóm garantjyrować szczyńści i darzyni. Tym sporzij, im gryfnij jes ugarniyrowanô. Sztiblowanie, galancyni chojnów na Dziecióntko, na Gody wlazło już do świóntycznych regli blank niydôwno. We XIX w prezidynty Hameriki, królewskô familijô u Ynglynderów i ruske cary napoczli szacić sroge zole we swojich palastach zielónymi chijnami – zimbolami nowo narodzónygo Synka Pónbóczkowygo. Skorzij tradycjô garnirowania jedli i świyrcoków na świynta utwôlóła sie we Skandynawii i Miymcach, kaj srogim miyłóśnikym prziłozdobiyniô, urychtowaniô chojny bół Marcin Luter. A jesce skorzij, za blank starego piyrwyj, we czasach przedkrześcijôńskich, wiycznie zielóne stromy uważowali pogóny, niyznobogi.
Kajsik kole 150 lôt tymu nazôd, kiej ludzie niy byli tak nabónckane wszelijakim jôdłym i roztomajtymi dobrami jak terôzki, krisbaum garniyrowali maszkytami i roztomajtymi ółbstami. Na zielónych astach wiyszali roztomajte ci feferkuchy i futermyjloki, pónki (zimbole rajskigo jabka Jadama i Yjwy, i łodkupiyniô piyrworódnygo grzychu beż Pónjezuska), łorzychy (zaobych posztrajchowane na goldowo i strzybno – jako zimbol bogajstwa i dobrobytu), kyjkse na szimel gwiôzdków (gwiôzdki mieli pokazôweać dróga wandrusóm). A wszyjske do kupy łozdoby i garniyry geldowali gyszynkóma dlô tego ci nowo narodzónygo Krystusa. Szpica chojny prziłozdóbiano zilwetóm janioła (miôł sie łopatrować dziydzinóm) abo srogóm gwiôzdóm na pamióntka gwiôzdy betlejymskij, kierô wiydła króli i pastyrzy do betlyjki. Ku tymu przidôwali dwanôście świycek – tela, wiela jes miesiyncy we roku. Postymp techniczny blank łodmiyniół niy ino styl życiô ludzi, ale i ku tymu godne prziwyki. Świycki łostali wyprzite bez lampecki krisbaumowe a plac pónków, jabek zajyni glaskugle.
Chnet we kôżdym kraju istniyjóm inaksze tradycyje garniyrowania godnych stromów. We Hamerice widziane sóm łozdoby, ftore niyskorzij idzie wećkać; do regli przinoleżóm cerwióno-biôłe fefermynckowe bómbóny na gysztalt ajcapów abo tyż i kryków. Hamerikóny łobwiyszajóm chojna tyż jesce apluzinóma, łorzechami a bali i tym ichnim ... popcornym. Sroge chojny trefić idzie niy ino we dómach ale tyż i na wszyjskich hulicach hamerykóńskich miast. Szprymne Jankesy gôdajóm, iże wiyszajóm na tych ulicnych stromikach garniyry, ftore nadôwajóm sie do jedzyniô, co płużyli za jôdło dlô przefyrgajóncych ptôków.
We Japónii miasto czynstych we Ojropie i Hamerice jedli i świyrcoków garniyruje sie na Gody cwergowate sośniczki. Na kruchkich astkach wiyszô sie roztomajte gracki ze papióru zbajstlowane poduch ichnigo kómsztu „origami”. Nôjczyńści używanymi zimbolami sóm żurawie i żółwie, ftore majóm ludzióm garantjyrować darzyni i zdrówie.
Ojropyjskô juzaś ci mółda na łozdoby chojnowe diktyruje łokryślóne regle – nôjważniyjsze, coby krisbaum łobrychtowany bół we jednakim sznicie. Zwykowy sznit zakłôdô użycie roztomajtych fliterków, ciaćkow, janiołków abo klinglików jadnakij farby. Moderny terozki sznit elekstrycny – blank inkaszij, na prociw – dowo pole do popisowaniô sie, do fantazjyrowaniô. Na krisbaumach prziłozdobiónych na tyn szimel wiyszô sie nie ino roztomajte siekate, farbiste glaskugle ale ku tymu tyż jesce zbajstlowane bez sia papiyrzanne kety, łozdoby ze słómy, pirórecek abo wydmuszków. We mółdzie sóm tyż roztomajte betlyjki, żłóbecki ze słómy.
Łogrómnucne chojny ustôwiane sóm zwykowo przed Bazylikóm św. Piotr na Watykanie, kôzdyrok przijyżdżajóm ze inkszych zajtów świata (łóńskigo roka chojna jes łod Belgijoków ze Ardynów, ftoro jes srogô na trzidziyści myjtrów i wôży śtyrnôście tón). Brazylijskô sztucno chojna, ftoro postawiyli łóńskigo roka we Rio de Janeiro bóła 82 myjtry srogô, wôżóła 530 tón i trefióła ci do Ksiyngi Guinnessa. Pozstawiyli ci jóm na pojstrzodku jyziora Rodrigo de Freitas i kôżdy wieczór rozblyskuje na nij chnet 3 mln krisbaumowych lampecków.
W dziydzinach, kaj chojny niy rosnóm, ludzie wypokopiyli inksze knify. Chińcyki garniyrujóm cwergowate drzywka mandarinowe abo apluzinowe kandiyrowanymi ółbstami, ółbstami we cukrze. We Meksiku – podanie jak i we inkszych gorkich krajach – chojna zastympuje palma. We Kolumbii blank niy sztigluje sie stromów, natómiast girlandóma lampecek, ftore pôlóm sie bez côłki dziyń, łobwiyszô sie chałpy, łogrodzynia, kościoły i zwónice. Lyńcuchy strokatych fóncelków przibiyrajóm gysztalt janiołków, klinglików abo gwiôzdecków.
We Nowyj Zelandii takim ichnim krisbaumym jes „pohutukawa”, tako zorta merty, kiero napoczyno kwiść we grudniu. Wyjzdrzitocerwióne kwiôtki pohutukawy sóm gryfniste same we sia. Na Filipinach łozpowszychniónóm godnóm garniyróm sóm girlandy ze palmiannych liściów i kwiotkow, ftorymi garniyruje sie dźwiyrza i lokna chałupów.
We Japónii tyż jesce ze przileżitości Godnich Świónt i Nowego Lata robi sie take „kadomatsu” – zbytkównie szpricowane kómpozicje ustôwiane kole wchodu do chałupów. Te kadomatsu majóm garantjyrować szczyńści i darzyni wszyjskim dómownikóm. Tóńsze i pomiyrniyjsze warijanty godnych stromików robi sie ze astków wiyrby i bambusa. Kómpozycyje garniyruje sie kuglikóma ze rajsowyj mółki. We Africe bożonaródzyniówe gracki wiyszô sie na tamesznych baobabach, a we Wietnamie – na bambusach. We Izraelu we szpecijalnych chowaniach flancuje sie jatelinki, klôsztorne chojki, kiere niyskorzij sóm łozdôwane wszyjskim chyntliwym na świynta.
Trza sam jesce na łostatek dopedzieć, iże chojny prziłochyndożóne gwiôzdkóma i śiyckóma idzie ujzdrzić na takim „miedziorycie” miymieckigo malyrza i grafika ypoki łodrodzyniô Lukasa Cranacha Starszego (1472-1553r) a tak na isto piyrszy rółz we 1597 r we Bremie tameszne rzymiyśniki ugarniyrowali miyjsko chojna, coby przi nij fajrować Gody. Do Francyji tyn zwyk przikludzióła miymieckô ksiynżnô Helena Meklemburska kiej sie wydała za ksiónża Orleanu. Do Polski tradycyjô godnyj chojny przikludziyli miymiecke ... protystanty na przełómie XIX i XX wiyka.

Pies i ... basztard

U mie dóma nigdy niy bóło żôdnyj gowiydzi, króm kurzóntek, kierech sie lajstnół jesce za bajtla, a ze kierych moja Mamulka uwarzóła szmektno ... nudelzupa. Przeca miyszkołech, i miyszkóm w miyście. Niyskorzij zrobiółech szykowny gyszynk mojij babeczce na gyburstak i kupiółech ji ... basztarda. Nó ale dzisiôj byda rzóndziół ło gadzinie i gowiydzi z kieróm spichnółech sie, i to blank niydôwno.
Bóło ci to we łóńskô Wilijô. Suło, fujało fest śniygym, bóła srogachno kurniawa i strzympióło mrozym. Ździebko zetrwało, kiej my ze bracikiym wykulwitali sie ze naszyj „Józefki” ... niy, niy coby my byli już na sztajfnych szłapach, chocia deczko my tam przi wieczerzy szlukli, ino niy kcieli my sie ryć choby sorónie nikiej te, co jejim bóło drap, kierzy sie wartko uwijali do szinki lebo szołdry i do sznapsa, a kierym jich zółwizół bóło już cuć. Tómpali my sie blank pomaluśku kole płota łod smyntorza przi „Józefce”, eknyli my sie na zegródki, a iże mieli my ze sia gryfnô halbecka, kcieli my sie zicnóńć kole lałby kaj Józik Gmyrek do kupy ze starym Neumanym, cichtowôł briwy, pulty, cukrówy i inkszo gadzina. Sznuptychlóm ściepnółech ta kupa śniega ze gnotków, bo śniyg przi dźwiyrzach bół ci już łodszałflowany, blyndnółech fónclóm eźli bez cufal ftosik sie sam niy skukoł i już my mieli wlajzować rajn, kiej łoroz słysza zachrapociały głós:
– I cóż wôs sam gizdy pieróńskie prziwlykło???
Wejzdrzołech sie na bracika, ale łón ci przeca takigo sznapsbarytóna niy mô. Kuknółech w lewo, kuknółech we prawo, nikogo żech niy uwidziôł, nó tóż ryja sie do lałby...
– Pytołech cie ciarachu, co wôs łobuch sam wlece? Zasik bydzicie słepać ta łoszkliwô gorzôła jak zawdy przi szkacie, a niyskorzij to ino bydziecie sie wadzić i spiyrać choby wôs fto ze skory łodziyrôł?
Troszka ci mie to nerwło, dopolóło. Gawca juzaś wele siebie naobkoło, ale nic niy poradza ujzdrzić, żôdnego sam przi nôs niy ma. Niy ma, i szlus!
– Ustóń gupieć Bogdan – gôdóm do bracika – przeca someś kciôł, coby my sam po pastyrce prziszli (bo sie przeca staryj strachosz!) i ta halbecka łobalyli.
– Przeca jô do pieróna nic niy gôdôł – pado mi na to bracik.
Nó nic, niy byda zważowoł, ino deptóm rajn.
– Niy gupiyjcie karlusy, niy tropcie sie. To jô, Kónda, pies łod Józka, coście zaboczyli, iże jô sam côłki czôs wachuja?
Richtik, gawca a przi budzie zicniynty na łogónie Kónda, łoblizuje pychol, ślypiami przewrôcô i dalić prawi:
– Bół sam tyn mój gospodôrz, wciepnół mi do grotka jakigosik flapsu i myśli, iże mi to przi Wiliji styknie. Kiej ino łón sóm sam przidepto, to mu dziepiyro rzykna, co jô łó niym tak na isto medikuja.
A z wiyrchu szło usłyszeć nôjprzodzij gurglowanie, a niyskorzij napoczli już fest skyrczeć józkowe briwy we gołymbniku:
– Ja, ja łó nôs tyn Jółzel tyż ci blank przepómniôł przi tyj Wiliji! Siedzi ze staróm pod jedlóm, ćko sam maszkyty a nóm wciep ino pôrã ziorek i medikuje, co nóm to na Gody styknie!!!
Ździebko mi sie gupio zrobióło, iżech zaboczół, co we Wilijô gadzina – króm możno mojij staryj – gôdô ludzkóm sztimóm, i napocznółech do niygo ze inkszyj faski:
– A dyć sie Kónda niy trop, niy starej, przijńdzie Jółzel, to ci co ze wilije do garca wciepnie ... wóm zwadliwe ptôki pewnikiym tyż ... a podwiyl co, môsz sam tyn kranc wusztu, kiery my sie ze bracikiym na zagrycha pod mantlym przismycyli.
Briwóm podrobiyli, pokruszyli my tyż tyn kónsek kranckucha, kierych majtnół staryj ze kómory.
– A kiej już my przi tym sóm, to co tyż tak Józkowi kcesz pedzieć Kónda?
– Nó, nó ... tóż moga mu pedzieć, co sam we tyj lałbie, na tym szeslóngu, kiery jejigo starô kôzała mu tukej przitargać – łóna sama wyrobiała ze tym glacatym pampóniym, kiej Gmyrek miôł szychta na noc a jij kôzôł briwy wachować, co to mieli ze flugu wrôcać. Abo ...
– Dej pokój Kónda, co go tam bydziesz ałfryjgować, jesce go hercszlag chyci abo ji prasknie jakómsik kopyścióm i łostuda gotowô.
Pies napocznół ćkać tyn wuszt, kierych mu wciepnół do budy, my zasik wartko, coby niy doczkać sie Józka, wysłepali ta halbecka, ale jakosik nóm za tela niy podłajzióła. Możno to skuli tego psigo gôdaniô, pierón wiy.
Tyż my drap potyrali nazôd do dóm a sam już łod proga łobie, staro i moja świekra ze pycholym na nôs:
– Wy gizdy dioseckie, wy łochyntole. Jô zawdy tak sie medikowała po jakiymu ciebie durch sie ślypia blyndujóm i ciyngiym fulosz choby naprany. A tyś na isto, richtik zawdyś bół chycóny. Wdyckiś ino deptôł do szrancku na balkón. Terôzki dziepiyro żech wypokopióła, co tam môsz skukano i gorzôła, i zaobycz jakiejsik piwo.
Co prôwda, to prôwda. Jô richtik na zadku we szrancku, za srogimi krałzami naforantowôłech sie pôrã flaszecek (to mi jesce, tyn zwyk, łostoł łod tyj trzecij wojny, łod tego „stanu wojennego”, kiej cowiek musiôł naściubić, co sie ino dało, coby ło suchym pysku nie łajziś nynać). Nó ale, fto ji to pedziôł? Przecamć wiyrza, iże łod samości by ci tego niy wysztudiyrowała.
– A dyć niy górsz sie dziubecku, jô to tam ino dziyrżół skuli gripy, kucanio lebo inkszego choróbska, abo kiej by sam do cia, moja roztomiyło, jakiesik kamratki przilejźli, przikwanckali abo co – gôdóm i gryfnie sie pod fusiskiym lachóm.
– A fto ci tyż to pokôzôł? Przeca świekra niy je tako monter, coby sama to wypokopióła.
– A dyć to mi pedziôł tyn twój basztard, kiery niy poradzi sie doczkać kiej ci sóm nazdô, jak mu bydziesz dalszij tyn stary futer łod Majzlinyj dôwôł do jôdła.
Tegoch już niy kciôł suchać i wartko wlejźli my ze bracikiym do małyj izby. Achtliki my już mieli we kabzi (te, co po pastyrce) i ino żech staryj pedziôł, coby nóm narychtowała cosik do jôdła, bo chyciół ci nôs głód a i ta szykownie wyziómbióno halbecka tyż we zocy miała pôrã talarków szinki, prawoków we łoccie, abo co tam jesce...
– A dyć Elza, niy dôwejcie jim jesce jôdła, bo jak zawdy napocznom niyskorzij we nocy, kiej już prasknóm do prykola, pierdzieć nikiej przeżgany luftbalóng – zaskrzecało cosik ze antryja.
Nic, ino gizdowi byda musiôł łeb ukryńcić. Przeca tyn pieróński basztard, niy dosik iże z rańca nynać niy do, to jesce terôzki mi sam moja Haźbiytka bydzie bańtować. I to przi takich srogich świyntach. Przi Wiliji.
I beztoż tyż latoś byda dowoł pozór, coby mi gadzina Godów, nikiej łóńskigo roku, niy popśniyła.

Kocik...

Do dźwiyrzy klupie akwizytôrz, taki wandrówny handlyrz. Dźwiyrze łotwiyrô mu baba. Tyn handlyrz napoczynô łozprawiać ło tym swojim produkcie, a już na piyrszy łoka mrzik widać, iże ta baba jes snerwowanô jejigo byzuchym.
– Spierdalaj chopie! – wrzeskła baba i praskła dźwiyrzami mu przed kicholym.
Jednakowóż te dźwiyrze sie niy zawarli, letko sie uwrziły, tóż tyż tn wandrowny handlyrz dalszij fandzoli jak nôjynty.
Kobiyta już blank nerwyjs, niy rzykła już nic, ino juzaś praskła tymi dźwiyrzami. Nó, ale jak za piyrszóm razóm dźwiyrze juzaś łostali deczko uwrzite. Tóż tyż tyn akwizytôrz jesce gibcij rzóńdzi ło tym jejigo produkcie. Baba już niy strzimała, wziyna szwóng i juzaś ze côłkij siyły praskła tymi dźwiyrzami. Jednakowóż i terôzki te dźwiyrze sie niy zawarli ino łostali letko uwrzite. A na to tyn handlyrz pokazuje palcyskiym na próg i gôdô ze rułóm:
– A możno byście paniczko nôjprzodzij wziyni tego kocika spode dźwiyrzy!